Paastradities: een assimilatie

Het verhaal achter haas & eieren

Zolang we ons met zijn allen kunnen herinneren, zijn chocolade eieren én figuren onlosmakelijk verbonden met Pasen. Maar van waar komt die traditie van de eieren? Waarom moeten die verstopt zijn? En wat hebben een konijnachtige, een klok en zelfs een kip te zien met de herrijzenis van Jezus? Chocolaterie ging op (historisch) onderzoek en ontdekte dat onze paastradities een assimilatie zijn van een christelijk event, heidense symbolen en Duitse gewoontes.

Verrijzenis

De duidelijkste definitie van Pasen is een christelijke: de terugkeer van Jezus Christus na zijn dood. Volgens de Bijbel stierf hij op Goede Vrijdag aan het kruis en stond de zoon van god drie dagen later - op Pasen - op uit de dood. Door deze overwinning op de zonde en de dood geloven Christenen dat iedereen die in Christus gelooft het eeuwig leven zal krijgen. 

Merkwaardig is wel dat de duidelijkste omlijning van Pasen zich niet reflecteert in de winkelrekken of toonbanken. Eieren en paashazen maken de dienst uit... chocolade herrezen godenzonen zijn vooralsnog niet verkrijgbaar.

Vruchtbaarheid & nieuw leven

Zowel de paashaas als de geliefde chocolade-eitjes hebben geen directe oorsprong in het christendom. Ze hebben wel hun roots in oeroude, heidense tradities. In veel culturen werden zowel de haas als eieren gezien als een symbool van vruchtbaarheid, lente (de wedergeboorte van de natuur) en nieuw leven.

De hazen danken hun aanwezigheid in de paastraditie aan hun reputatie als snelle en veelvuldige voortplanters en het feit dat ze in het voorjaar veel in het wild te zien waren. 

Eieren bevatten natuurlijk initieel kuikentjes, dus hun symboliek met het nieuwe leven is duidelijk. In die optiek is ook de associatie met holgoed in de vorm van een kip te verklaren. Het eten van eieren (oorspronkelijk echte exemplaren) vindt zijn oorsprong in de middeleeuwen. Toen was het tijdens de 40-daagse vastenperiode voor Pasen verboden om eieren te eten. Kippen bleven evenwel eieren leggen, zodat er op Pasen een enorme voorraad eieren te verorberen was. Door de eeuwen heen evolueerde dit gebruik: echte eieren werden steeds vaker vervangen door chocolade eieren en zelfs ander zoetigheid.

De link tussen Pasen, hazen en eieren bestaat ook in de Germaanse mythologie. Volgens oude overlevering veranderde de godin Ostara (ook gekend als Eostre) een gewonde vogel in een haas, die daarna wel gewoon eieren bleef leggen.

Osterhase

De eerste keer dat er een concrete verbinding is tussen Pasen en hazen dateert uit de 17e eeuw. In Duitsland sprak men toen voor het eerst over de 'Osterhase': een haas die eieren verstopte voor kinderen. Een traditie ontstond waarbij kinderen hun mutsen in de tuin legden, zodat de paashaas ze 's nachts kon vullen met eieren. Of soms verstopte de paashaas de eieren gewoon in de tuin. Dit gebruik verspreidde zich snel naar andere landen, vooral door Duitse immigranten die in de 18e eeuw naar de Verenigde Staten trokken. In West-Europa is het voornamelijk in protestantse regio's de paashaas die het lekkers brengt. 

Paasklokken

Het hoeft echter niet altijd de paashaas te zijn die de (chocolade) traktaties brengt en verstopt. In de katholieke regio's België, Frankrijk en een deel van Nederland worden chocolade-eitjes (ook) geleverd door de paasklokken, al dan niet vanuit Rome (Vaticaanstad). Het verhaal daarbij is dat de kerkklokken na Witte Donderdag niet meer luiden om zo te rouwen en het lijden van Jezus te herdenken. Ze zouden die periode richting paus vliegen om daar gezegend te worden en de paaseieren op te halen. Op Paaszondag strooien ze die eieren dan uit als teken van verrijzenis en vreugde.

Verweven mix

Onze paastradities zijn het resultaat van verschillende verhalen, mythes en symbolen die door de eeuwen heen met elkaar zijn verweven. Het christelijke paasfeest, de heidense vruchtbaarheidssymboliek en volksverhalen zijn samengesmolten tot de traditie zoals we die op vandaag kennen. Geef uw klanten gerust deze weetjes mee, zo hebben ze nog iets extra's om te delen tijdens de paasbrunch, naast uw chocolade natuurlijk.

VIJF TIPS VOOR UW PAAS(CHOCOLADE)VERKOOP
Professionele chocolatiers kunnen hun paasverkoop versterken met deze vijf praktische en commercieel toepasbare tips:

• Verkoop het verhaal, niet alleen het product
  Gebruik de rijke achtergrond van Pasen in je communicatie. Voeg bijvoorbeeld korte storytelling toe op kaartjes, displays of social media (“Dit ei staat symbool voor nieuw leven”). Werk met thematitels zoals Osterhase-collectie of Paasklokken-selectie.
• Speel in op regionale tradities
  Pasen wordt lokaal anders beleefd (paashaas versus paasklokken). Zorg dat beide hun gading vinden: zowel paasklokken als paashaas in de vitrine. Pas de etalage, vormen en visuals aan aan wat voor klanten herkenbaar is.
• Breid je assortiment uit met symbolische vormen
  Naast eieren en hazen zijn ook kippen, klokken en lentemotieven historisch verklaarbaar. Introduceer 'limited editions': chocoladekippen, -klokken of -lentefiguren. Bundel ze in themaboxen rond de lente of Pasen.
• Maak Pasen speels en interactief
  De traditie van verstopte eieren en zoeken is een speels element in het verhaal. Organiseer bijvoorbeeld een paaseierenzoektocht (in de winkel, online of in samenwerking met lokale handelaars). Voeg zoekelementen toe: verrassingsvullingen, golden egg-acties, verborgen kortingscodes...
• Benadruk Pasen als feest van overvloed en vernieuwing
  Historisch was Pasen het moment na de vasten: eindelijk weer genieten. Zet daarom in op royale verpakkingen en sharingboxen voor families. Communiceer rond 'het grote genietmoment'.

Wie als chocolatier de symboliek van Pasen vertaalt naar beleving, variatie en verhaal, verkoopt niet alleen chocolade, maar een traditie — en dat verhoogt zowel waardeperceptie als verkoop.